Eskişehir’in Sivrihisar ilçesinde 1899 yılında yaptırılan Saat Kulesi, ilçenin tarihî yapıları arasında yer alıyor. Yüksek bir kaya kütlesi üzerine inşa edilen kule, Sivrihisar’ın farklı noktalarından görülebiliyor. Kesme taş mimarisi, dört yöne bakan saatleri ve ilçeye hâkim konumuyla Sivrihisar’ın simgelerinden biri olarak biliniyor.
Sivrihisar Saat Kulesi ne zaman yapıldı?
Sivrihisar Saat Kulesi, 1899 yılında dönemin Kaymakamı Mahmut Bey ve Belediye Reisi Yüzügüllü Hacı Mehmet Efendi tarafından yaptırıldı. Eskişehir Valiliğinin tarihî yapılarla ilgili rehberinde de kulenin inşa yılı 1899 olarak belirtiliyor.
Eskişehir Teknik Üniversitesi tarafından yayımlanan ESTÜ Aktif dergisinde, 1902 tarihli Ankara Salnamesi’ne dayanılarak yapının Kaymakam Mahmut Bey ve Belediye Başkanı Hacı Mehmet Efendi döneminde inşa edildiği aktarılıyor. Bu tarih, kulenin Selçuklu dönemine değil, Osmanlı döneminin son yıllarına ait olduğunu gösteriyor.
Saat Kulesi’nin mimari özellikleri
Sivrihisar’ın kuzeyindeki kayalıklar üzerinde bulunan tarihî kule, 12 metre yüksekliğinde ve kare prizma gövdeli olarak inşa edildi. Yapının ana malzemesi kesme taşlardan oluşuyor.
Kulenin dört cephesinde saat bulunuyor. Arka bölümünde sekiz basamaklı bir merdiven yer alırken üst kısmında âlem biçiminde bir paratoner bulunuyor.
Yapının yüksek bir noktaya yerleştirilmesi, saatlerin ilçenin farklı kesimlerinden görülebilmesini sağlıyor. Sivrihisar Belediyesi, kulenin kare planlı gövdesini ve dört yöne bakan saatlerini yapının belirgin mimari özellikleri arasında gösteriyor.
Saat mekanizması nasıl çalışıyor?
Tarihî kulenin saat mekanizması, Avrupa’dan getirilen ve ağırlık sistemiyle çalışan bir düzenekten oluşuyor. Eskişehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün yayımladığı bilgilere göre saat, haftalık kurma sistemiyle çalışıyor.
Saatin sesli bildiriminde pirinçten yapılmış bir tokmak kullanılıyor. Bölgeye ilişkin resmî araştırma raporunda ise mekanizmanın yarım saatlerde bir kez, tam saatlerde bir dakika arayla iki kez saat sayısı kadar çaldığı belirtiliyor.
Saat Kulesi’nde restorasyon çalışmaları
Tarihî Kentler Birliğinin 2010 yılı Özendirme Yarışması yayınında Sivrihisar Belediyesinin Saat Kulesi restorasyon projesine yer verildi.
Projede kulenin cepheleri ve iç duvarlarının onarılması, demir kapı ile balkon ve pencere demirlerinin özgün biçimlerine uygun şekilde yenilenmesi öngörüldü. Ayrıca Eskişehir Tülomsaş Fabrikası’nda onarılan özgün saatlerin yeniden yerlerine takılması ve mekanizmanın çalışır duruma getirilmesi planlandı.
Aynı projede kuleye ulaşan patika yolların yürüyüşe uygun hâle getirilmesi de yer aldı. 2010 tarihli yayın, restorasyon kapsamında planlanan çalışmaları belgeliyor.
Sivrihisar Saat Kulesi nerede?
Sivrihisar Saat Kulesi, Eskişehir’in Sivrihisar ilçesinde, yerleşimin kuzeyindeki kayalıkların üzerinde bulunuyor. İlçeye hâkim konumu sayesinde tarihî yapı, çevresindeki seyir alanıyla birlikte ziyaret edilebiliyor.
Sivrihisar Belediyesinin resmî gezi rehberinde Saat Kulesi ve Seyir Terası birlikte tanıtılıyor. Seyir alanından Sivrihisar’ın tarihî evleri, camileri ve doğal çevresi panoramik olarak görülebiliyor.
Belediyenin yayımladığı ziyaret bilgileri şöyle:
| Ziyaret bilgisi | Açıklama |
|---|---|
| Yer | Sivrihisar Saat Kulesi ve Seyir Terası |
| Adres | Gedik, Muzaffer Atasoy Sk., 26600 Sivrihisar/Eskişehir |
| Çalışma günleri | Haftanın her günü |
| Çalışma saatleri | 08:00 – 00:00 |
| İletişim | 0 (222) 711 40 35 |
Sivrihisar Belediyesi tarafından yayımlanan bu bilgiler Saat Kulesi ve Seyir Terası gezi rehberinde yer alıyor. Ziyaret saatleri belediyenin duyurusuna dayanıyor.
Sivrihisar Ulu Cami ile arasındaki fark
Sivrihisar’ın tarihî yapılarından Ulu Cami, Selçuklu dönemine ait bir eserken Saat Kulesi 1899 yılında inşa edildi. Dolayısıyla iki yapı farklı tarihî dönemleri temsil ediyor.
Sivrihisar Ulu Cami, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Anadolu’nun Orta Çağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri arasında bulunuyor. Saat Kulesi ise ilçenin Osmanlı döneminden kalan tarihî yapıları arasında yer alıyor.
Günümüzde Saat Kulesi ve çevresindeki seyir alanı, Sivrihisar’ın tarihî dokusunu görmek isteyen ziyaretçilerin uğrayabileceği noktalardan biri olmayı sürdürüyor.
Kaynak: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Eskişehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Saat Kulesi (Sivrihisar); Eskişehir Valiliği, Eskişehir Rehberi, 2014, 5. Baskı; T.C. Sivrihisar Belediyesi, Saat Kulesi ve Seyir Terası Gezi Rehberi, 18.11.2026 erişimi; Bursa Eskişehir Bilecik Kalkınma Ajansı (BEBKA), Eskişehir Raporu, Sivrihisar Saat Kulesi bölümü; Eskişehir Teknik Üniversitesi, ESTÜ Aktif, Sayı 40; Tarihi Kentler Birliği, 2010 Özendirme Yarışması Yayını
